على محمدى خراسانى

223

شرح رسائل (فارسى)

3 - اصالة الاطلاق : مجراى اين اصل در مورد احتمال تقييد است مثل اعتق رقبة . . . 4 - اصالة الظهور : ميدان كارآئى آن در موارد احتمال ارادهء خلاف ظاهر است . 5 - اصالة عدم النقل : مورد آن در موارد احتمال نقل است همانند لفظ صلاة نسبت به دعا 6 - اصالة عدم الاشتراك : مجراى آن موارد احتمال اشتراك لفظى است . 7 - انصراف ظهورى : هرگاه مطلقى در خصوص يك فرد از افراد يا يك صنف از اصنافش زياد استعمال شود بگونه‌اى كه از طرفى ذهن با اين استعمال انس بگيرد و از طرفى هم به درجهء وضع تعيّنى نرسد در اينجا هم وقتى آن لفظ بطور مطلق استعمال شود به حكم انصراف مراد متكلم را بدست مىآوريم . 8 - وقوع الامر عقيب الحظر يا عقيب توهم الحظر قرينه مىشود بر اينكه چنين امرى ظهور در وجوب نداشته باشد و مراد متكلم وجوب نباشد 9 - وقوع استثناء عقيب جمل متعدد با عدم امكان عود آن به جملات ما قبل آخرى قرينه مىشود كه اين استثناء مخصوص جملهء اخيره باشد 10 - عود ضمير به پاره‌اى از افراد عام قرينه مىشود كه از عام قبلى همين بعض الافراد اراده شده و عموميت ندارد مثل و المطلقات يتربصن بانفسهن . . . و دهها مورد ديگرى كه از قرائن لفظيه - مقاميه و از اصول لفظيه و . . . مىتوان به مراد متكلم دست‌يافت و قانون كلى آنست كه : هر امرى كه عقلاء عالم در گفتگوهاى خودشان و تفهيم يا تفهم مقاصد و مراداتشان به يكديگر بدان